ناصرخسرو قبادیانی : مردی که یک خواب زندگیش را عوض کرد

خیلی از ما ایرانی‌ها وقتی حرف از سفرنامه میشه، ناخواسته یادِ سفرنامه‌ی‌ ناصرخسرو می‌افتیم. اما احتمالا کمتر کسی در بین ما هست که سفرنامه ناصرخسرو رو خونده باشه. در این ویدیو میخوایم به این شخصیت بزرگ بپردازیم. یک دانشمند، فیلسوف و شاعر. ناصرخسرو قبادیانی. ــــــــــــــــــ music by: @ScottBuckley Instagram: Https://www.instagram.com/deep.podcast Telegram Channel: Https://www.telegram.me/deeppodcast ـــــــــــــــــ ابومعین ناصر بن حارث قبادیانی، در تاریخ دوازدهم شهریور ماه 383 خورشیدی، در روستای قبادیانِ بلخ به دنیا اومد که امروزه در افغانستان قرار داره. خانواده ناصرخسرو ثروتمند و اشراف‌زاده بودن و پدرش از بزرگان دولتی بود. دوران کودکیش همزمان شده بود با سلطنتِ سلطان محمود غزنوی یه جورایی دورانِ کودکیِ ناصرخسرو همزمان شده بود با روزهای پایانیِ حکیم ابولقاسم فردوسی. به طور کلی اون دوران در منطقه خراسان، بزرگانِ زیادی ظهور کردن. افرادی مثلِ ابن سینا، رودکی، خیام، فردوسی و همین ناصرخسرو. ما زندگینامه تمامیِ این بزرگان رو قبلا در دیپ پادکست تعریف کردیم. ناصرخسرو از همون دوران کودکی علوم مختلف رو یادگرفت. طب، روانشناسی، فلسفه و سایر علومِ مهم در اون دوران. در کنارِ اینها، روزهای کودکی ناصرخسرو پر از اتفاقات و حوادثِ تلخ بود. در اون دوران محمود غزنوی درگیرِ جنگهای طولانی شد و یک خشکسالیِ بی‌سابقه در خراسان رخ داد. یک خشکسالی که صدماتِ زیادی به کشاورزا وارد کرد. از یه طرفِ دیگه بیماریِ وبا شیوع پیدا کرد و انسانهای زیادی رو به کامِ مرگ فرستاد از قرنها قبلتر از داستانِ ما، مردمِ ایران به ادیانِ مختلفی گرایش داشتند. بعضیا مزدکی و مانوی و زرتشتی بودن. یه عده هم یهودی و مسلمون و مسیحی. قوانین مالیاتی برای این افراد فرق داشت. به خاطر همین دولت واسه‌ی حساب و کتابِ مالیات گروه‌های مختلف نیاز به افراد کار بلد داشت. به این افراد مستوفی می‌گفتن. افرادی که به خوبی از پسِ حساب و کتابِ گروه‌های مختلفِ جامعه بر میومدن. مستوفی‌گری یک شغلِ موروثی بود. یعنی از پدر به پسر ارث میرسید. خانواده‌هایی که این تخصص رو داشتن معمولا اجازه نمی‌دادن که این تخصص از خانواده‌شون بیرون بره و یک فرد غریبه به این امتیاز بزرگ دست پیدا کنه. خسرو، پدرِ ناصر هم این علم رو از پدرش حارث به ارث برده بود و به عبارتی جایگاهِ بسیار خوبی در اجتماع داشت. جنگ سلاطین غزنوی و سلجوقی سالها طول کشید. در نهایت در زمانِ سلطان مسعودِ غزنوی یک نبرد خونین در تاریخ 18 خرداد ماه 418 خورشیدی اتفاق افتاد. نبردی سرنوشت‌ساز بین غزنویان و سلجوقیان. در نتیجه این نبرد سلجوقیان به فرماندهیِ دو برادر به نام‌های چَغری بیک و طغرل بیک تونستن بر سلطانِ غزنوی پیروز بشن. حکومت غزنویان از منطقه خراسان برچیده شد. اونا به منطقه جنوب شرقی ایران و هند عقب نشینی کردند و تا مدتها، فقط اون مناطق رو برای حکمرانی در اختیار داشتند. ناصرخسرو در زمانِ حکومت غزنویان، کارِ دیوانی و اداری داشت. بعدن که سلجوقیان به قدرت رسیدن به دربارِ چغری بیک رفت و مسئول امور مالیاتی شد. ناصرخسرو توی دربارِ سلجوقیان همچنان پست و مقام بالایی داشت و مورد احترام بود. دست از یادگیری هم برنمی‌داشت و علوم مختلف رو یاد می‌گرفت. ولی باوجودِ تمامِ چیزهایی که داشت، به هیچ‌عنوان فخر نمیفروخت. اون یه اشرف‌زاده بود ولی به قول معروف بسیار خاکی و خودمونی بود. خودش در یک شعری اینطور میگه: من شرف و فخر آل، خویش و تبارم گر دگری را شرف به آل و تبارست ناصرخسرو اولین اندیشمندی بود که باورهای سیاسی، اجتماعی و فلسفی خودش رو در قالب شعر بیان میکرد. اون درباره گذرِ عمر و طبیعتِ روزگار اینطور میگه: شصت بار آمده نوروز مرا میهمان جز همان نیست اگر ششصد بار آید سرانجام این دانشمند، جهانگرد و شاعرِ بزرگ، در سالِ 467 خورشیدی به دلیل کهولت سن، در 84 سالگی، در روستای یَمگانِ بدخشان از دنیا رفت. پیکرش رو در همونجا به خاک سپردند. آرامگاهِ این حکیمِ بزرگ بر روی تپه‌ی بلندی قرار داره و تبدیل به زیارتگاهِ شیفتگانش شده ناصرخسرو تالیفات خیلی زیادی داشت ولی متاسفانه اکثر اونها در طول زمان از بین رفتن و به درستی ازشون نگهداری نشد. باورکردنی نیست ولی ما هیچ نسخه‌ای از نوشته‌های ناصرخسرو در اختیار نداریم. حتی گفته میشه یک دیوانِ کامل شعر به زبان عربی داشت که هیچ اثری ازش در دست نیست. یکسری آثار معدود ازش داریم که معروفترینِ اونها سفرنامه‌ی ناصرخسروعه که به چندین زبان زنده دنیا ترجمه شده. ناصرخسرو به بدخشان رفت و بسیاری آثارِ شاهکارش رو در بدخشان نوشت. به اعتقاد مورخین دو دهه پایانیِ زندگی ناصرخسرو در بدخشان گذشت. ناصرخسرو همچنان تنشه سفر بود و در این مدت به روستاهای ب